Back to Top

Εμπορική Δραστηριότητα Αλλοδαπών

 Προς
Ομοσπονδίες - Μέλη ΕΣΕΕ
Έδρες τους

Κοιν.: Μέλη Δ.Σ. ΕΣΕΕ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ : ΑΛΛΟΔΑΠΟΙ ΠΟΥ ΑΣΚΟΥΝ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΑΣ

Κυρίες, Κύριοι,
Όλο και περισσότεροι Εμπορικοί Σύλλογοι μας επισημαίνουν τελευταία την επίταση του φλέγοντος ζητήματος της δραστηριοποίησης αλλοδαπών εμπόρων -κυρίως κινεζικής προέλευσης- οι οποίοι διεκδικούν, λειτουργώντας παράνομα, σημαντικό μερίδιο του περιορισμένου, λόγω οικονομικής κρίσης, κύκλου εργασιών της ελληνικής αγοράς.

Το ισχύον πλαίσιο καθορίζεται από το νόμο 3386/2005, που ρυθμίζει τα σχετικά με την είσοδο, διαμονή και δραστηριότητα υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική επικράτεια. Σημειώνεται ότι, ο νόμος είναι πλήρης και ενσωματώνει πλειάδα παραδοσιακών θέσεων της ΕΣΕΕ, σε σχέση με το επίτιτλο θέμα.

Με την παρούσα επιχειρείται μία συστηματική περιγραφή των δικαιωμάτων που έχουν οι Εμπορικοί Σύλλογοι από το σχετικό πλαίσιο, προκειμένου να προβούν στους απαραίτητους ελέγχους και να διασφαλίσουν ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις λειτουργούν εντός των νομίμων ορίων στις περιοχές ευθύνης τους.

Α. Ποιο είναι το Νομοθετικό Πλαίσιο;
Νόμος 3386/2005, όπως τροποποιήθηκε από τους ν. 3448/2006, 3536/2007, 3613/2007, 3731/2008 και 3801/2009.

Β. Πως και υπό ποιες προϋποθέσεις χορηγείται η άδεια εμπορίας;
Ο αλλοδαπός για να ασκήσει εμπορία στην Ελλάδα, πρέπει να πληροί τις κάτωθι προϋποθέσεις:

  • Να διαθέτει επαρκείς πόρους, δηλαδή τουλάχιστον 60.000 €, τα οποία θα κατατεθούν σε Ελληνική Τράπεζα.
  • Να συμβάλλει η εμπορία στην ανάπτυξη της Εθνικής Οικονομίας.
  • Να κατέχει θεώρηση εισόδου (στο εξής VISA).

Η διαδικασία που προβλέπεται είναι η εξής:
Α) Υποβάλλει στο Ελληνικό Προξενείο της χώρας προέλευσής του αίτηση άσκησης εμπορίας στην Ελλάδα, συνοδευόμενη από οικονομοτεχνική μελέτη.
Β) Η αίτηση και η μελέτη διαβιβάζονται στην Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Περιφέρειας της χώρας μας, που θέλει να εγκατασταθεί (στο εξής Υπηρεσία Αλλοδαπών).
Γ) Η αίτηση και η οικονομοτεχνική μελέτη γνωστοποιούνται σε 7μελή περιφερειακή γνωμοδοτική Επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης της έδρας της Περιφέρειας, της τοπικής ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων και του Επιμελητηρίου της έδρας της Περιφέρειας.
Η Επιτροπή γνωμοδοτεί, εξετάζοντας:

  • Την συμβολή της εμπορίας του αλλοδαπού στην τοπική οικονομία.
  • Τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
  • Τις επιχειρηματικές εμπειρίες του αλλοδαπού.
  • Το ύψος του διαθέσιμου κεφαλαίου.
  • Τις επιπτώσεις στην απασχόληση.

Η γνωμοδότηση της Επιτροπής υποβάλλεται στην Υπηρεσία Αλλοδαπών.

[Σημαντική Σημείωση: Στην σύνθεση της Επιτροπής συμμετέχουν εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης και του παραγωγικού χώρου. Στα πλαίσια αυτά, καλούνται οι Ομοσπονδίες αλλά και οι Εμπορικοί Σύλλογοι των εδρών των Περιφερειών να διαβουλευθούν με τους ως άνω εκπροσώπους, προκειμένου να επιτύχουν την παροχή των σχετικών αδειών με φειδώ και μόνο εφόσον πληρούνται, με αυστηρό τρόπο, οι προϋποθέσεις. Επισημαίνεται ότι τα προβλεπόμενα κριτήρια είναι από την φύση τους γενικά και έχουν έντονο υποκειμενικό και τοπικό στοιχείο (άρα είναι δεκτικές κάθε ερμηνείας που ευνοεί τον τοπικό εμπορικό κόσμο)].

Δ) Αν η Υπηρεσία Αλλοδαπών κρίνει σκόπιμη, με βάση τα παραπάνω, την άσκηση της εμπορικής δραστηριότητας, δίνει το πράσινο φως στο Ελληνικό Προξενείο να εκδώσει στον αλλοδαπό την σχετική VISA. Ωστόσο ακόμη και το Προξενείο, πριν το κάνει, πρέπει να λάβει υπόψη του ενδιαφέροντα κριτήρια, όπως, μεταξύ άλλων, την πλήρη ασφάλιση ασθενείας του αλλοδαπού που θα έλθει (εξασφαλίζεται βάσει διεθνών ασφαλιστικών συμβάσεων, που όμως κοστίζουν ακριβά) και επιπλέον, τους αναγκαίους πόρους τόσο για την διαμονή του όσο και για την ενδεχόμενη επιστροφή του (πέραν των 60.000 €).
Ε) Αφού έλθει ο αλλοδαπός στην χώρα, υποβάλλει νέα αίτηση στην Υπηρεσία Αλλοδαπών, που διαβιβάζεται στον Δήμο που θα δραστηριοποιηθεί. Ο Δήμος υποβάλλει γνωστοποιεί την εισήγησή του στον Γενικό Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας.

[Σημαντική Σημείωση: Εφιστάται η προσοχή των Εμπορικών Συλλόγων να ελέγχουν, σε συνεννόηση με την Δημοτική αρχή, τα σχετικά μητρώα αιτήσεων της περιοχής τους, ώστε να γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή, ποιες και πόσες αιτήσεις έχουν κατατεθεί, ώστε -αν χρειαστεί- να ασκηθούν οι αναγκαίες πιέσεις προς την Περιφέρεια.]

ΣΤ) Η τελική απόφαση για την χορήγηση της άδειας εμπορίας εκδίδεται από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας και είναι αρχικά διετούς διάρκειας.

[Σημαντική Σημείωση: Ο αλλοδαπός μπορεί να ασκήσει εμπορία μόνο στον τόπο διαμονής του, για τον οποίο έχει εκδοθεί η άδεια. Σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου περί ανανέωσης (βλ. παρακάτω), μπορεί κατ' ανώτατο όριο να επεκταθεί η δραστηριότητά του μέσα στον νομό που βρίσκεται ο τόπος διαμονής του και μόνο. Δεν μπορεί να ανοίξει υποκαταστήματα σε άλλους νομούς και δεν μπορεί ο ίδιος να ασκήσει εμπορία σε άλλο νομό.]

Όλες οι ανωτέρω προϋποθέσεις απαιτούνται από τα άρθρα 9, 10, 11, 12, 13, 24 και 25 του ν. 3386/2005, όπως ισχύει σήμερα. Όταν δεν υφίστανται και δεν έχει ακολουθηθεί η διαδικασία όπως περιγράφεται ανωτέρω, δεν έχει δικαίωμα ο αλλοδαπός να ασκήσει εμπορία στην Ελλάδα σε κανένα απολύτως τόπο.

Γ. Πως ανανεώνεται η άδεια άσκησης εμπορίας;
Μετά την πάροδο των 2 χρόνων, η άδεια ανανεώνεται με την ίδια ως άνω περιγραφόμενη διαδικασία περί αρχικής χορήγησης από την Υπηρεσία Αλλοδαπών, εάν:

  • ασκείται πράγματι η εμπορία,
  • έχουν διατεθεί για τις ανάγκες της επιχείρησης τα 60.000 € που απαιτούνται να κατατεθούν κατά τις διαδικασίες έκδοσης της άδειας,
  • πρόκειται για την αυτή δραστηριότητα,
  • δεν υπάρχουν ασφαλιστικές ή φορολογικές εκκρεμότητες και
  • η δραστηριότητά του εξακολουθεί να ασκείται μόνο εντός του ιδίου νομού.

Η διαδικασία περιγράφεται λεπτομερώς στο άρθρο 25 του νόμου.

Δ. Πως μετατρέπεται η άδεια άσκησης εξαρτημένης εργασίας σε άδεια εμπορίας;
Δεν προβλέπεται ειδική διαδικασία για την μετατροπή, άρα ισχύει η τυπική διαδικασία της εξ' υπαρχής χορήγησης, όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο Α του σημειώματος (με την λογική εξαίρεση της εκ νέου χορήγησης VISA, αφού ο αλλοδαπός βρίσκεται ήδη στην χώρα μας).

[Σημαντική Σημείωση: Απαγορεύεται απολύτως η άσκηση εμπορίας από κάτοχο άδειας εξαρτημένης εργασίας.]

Ε. Έλεγχος των Διατάξεων του Νόμου - Κυρώσεις
Στο θέμα του ελέγχου και των κυρώσεων, ο νέος νόμος περιέχει εξαιρετικά σημαντικές διατάξεις, ενσωματώνοντας το σύνολο των θέσεων της ΕΣΕΕ.

Συγκεκριμένα:

1. Τα αρμόδια όργανα για τον έλεγχο των διατάξεων του νόμου έχουν διευρυνθεί σημαντικά και είναι τα ακόλουθα:

  • Η Περιφερειακή Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης
  • Η Ελληνική Αστυνομία
  • Οι Λιμενικές Αρχές
  • Οι Επιθεωρήσεις Εργασίας.

2. Η άδεια διαμονής του παράνομου αλλοδαπού εμπόρου που ασκεί εμπορία έχοντας άδεια εξαρτημένης εργασίας, ανακαλείται και ο ίδιος, εφόσον έχει παραβιάσει τις διατάξεις του νόμου, μπορεί να απελαθεί (άρθρα 75 και 76 ν. 3386/2005). Η απέλαση πλέον προσλαμβάνει διοικητικό χαρακτήρα και την αποφασίζει ο τοπικός Αστυνομικός Διευθυντής.

3. Οι τοπικές Δ.Ο.Υ, τα Επιμελητήρια και τα Ασφαλιστικά Ταμεία υποχρεούνται αντίστοιχα να μην χορηγούν έναρξη επιτηδεύματος, να εγγράφουν στην δύναμή τους ή να ασφαλίζουν αλλοδαπούς που θέλουν να ασκήσουν εμπορία, ενώ έχουν πάρει άδεια εξαρτημένης εργασίας. Εάν το πράξουν, τότε οι αρμόδιοι διώκονται πειθαρχικά και τιμωρούνται, κατά τον Ποινικό Κώδικα, για παράβαση καθήκοντος (άρθρο 84 ν. 3386/2005). Για την παράβαση καθήκοντος απαιτείται μήνυση, την οποία μπορεί να καταθέσει είτε οποιοσδήποτε έμπορος της περιοχής, είτε ο τοπικός Εμπορικός Σύλλογος, αφού σταθμίσει τα πραγματικά περιστατικά της κάθε υπόθεσης.

4. Περαιτέρω, η παρ. 1 άρθρου 84 υποχρεώνει τις αρμόδιες ΔΟΥ (ως δημόσιες υπηρεσίες), τα Επιμελητήρια (ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου) και τα Ασφαλιστικά Ταμεία (ως οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης) να μην παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν έχουν την νόμιμη άδεια άσκησης εμπορίας. Εάν το πράξουν, διώκονται πειθαρχικά και τιμωρούνται, κατά τον Ποινικό Κώδικα, για παράβαση καθήκοντος. Υπ' αυτήν την έννοια (της μη «περαιτέρω» παροχής των υπηρεσιών τους), υποχρεούνται αντιστοίχως να ανακαλούν την άδεια άσκησης επιτηδεύματος ή την εγγραφή στο μητρώο του επιμελητηρίου ή την ασφάλιση, εφόσον αποδειχθεί ότι η άδεια του αλλοδαπού δεν είναι νόμιμη, δηλαδή έχει εκδοθεί για άλλο νομό ή είναι εξαρτημένης εργασίας.

Επιπλέον, οι αρμόδιοι υπάλληλοι της ΔΟΥ που δεν ακυρώνουν την έναρξη επιτηδεύματος του παράνομου αλλοδαπού και οι υπάλληλοι/Σύμβουλοι των Ασφαλιστικών Ταμείων και των Επιμελητηρίων που δεν ακυρώνουν τις εγγραφές τους, μπορεί να θεωρηθούν ότι διευκολύνουν την παράνομη διαμονή στην χώρα των παράνομων αλλοδαπών, πράξη που τιμωρείται αυτοτελώς με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον 2 ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 € (παρ. 6 άρθρου 87 ν. 3386/2005).

5. Ο νόμος επιφυλάσσει αυστηρή τιμωρία και για τον ίδιο τον παράνομο αλλοδαπό, ο οποίος ασκεί εμπορία έχοντας άδεια εξαρτημένης εργασίας (δηλαδή μη νόμιμη άδεια). Η παράνομη δραστηριότητά του μετατρέπεται σε ποινικό αδίκημα και τιμωρείται με φυλάκιση (παρ. 6 άρθρου 86 ν. 3386/2005).
6. Τέλος, αναφέρω μία πολύ σημαντική διάταξη ιδιωτικής ευθύνης πλέον, η οποία υποχρεώνει τον ιδιοκτήτη -και πιθανό εκμισθωτή- να μην νοικιάζει το ακίνητό του για άσκηση εμπορίας στον αλλοδαπό που δεν έχει την απαιτούμενη προς τούτο άδεια διαμονής. Στον παρανομούντα ιδιοκτήτη, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 1.500 - 3.000 € με απόφαση του Περιφερειάρχη.

ΣΤ. Κυρώσεις κατά επιχειρήσεων που απασχολούν παράνομους αλλοδαπούς
Το παρόν κεφάλαιο απευθύνεται σε όσες επιχειρήσεις μέλη των Εμπορικών Συλλόγων απασχολούν ή σχεδιάζουν να απασχολήσουν αλλοδαπούς στο μέλλον. Συγκεκριμένα, πρέπει να ελέγχουν ενδελεχώς την άδεια διαμονής τους (εάν είναι πράγματι εξαρτημένης εργασίας, πότε λήγει, εάν έχει ανανεωθεί κλπ.) γιατί οι ποινές για απασχόληση παράνομων αλλοδαπών είναι εξαιρετικά βαριές (άρθρο 86 ν. 3386/2005). Ειδικότερα:

  • Απαγορεύεται απολύτως η απασχόληση αλλοδαπών χωρίς νόμιμη άδεια διαμονής.
  • Οι εργοδότες υποχρεούνται να ανακοινώνουν αμέσως στην αρμόδια Υπηρεσία Αλλοδαπών κάθε πρόσληψη υπηκόου τρίτης χώρας.
  • Στους εργοδότες που παραβιάζουν τις διατάξεις του νόμου επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο 3.000 - 15.000 € για κάθε αλλοδαπό εργαζόμενο και φυλάκιση τουλάχιστον 3 μηνών. Σε περίπτωση υποτροπής, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών. Παράλληλα, ο Περιφερειάρχης μπορεί να αποφασίσει το κλείσιμο του καταστήματος από 1-6 μήνες και σε περίπτωση υποτροπής μέχρι 12 μήνες.

[Σημαντική Σημείωση: Αν υπάρξει τρίτη καταδικαστική απόφαση για τον επιχειρηματία, διακόπτεται οριστικά η λειτουργία του καταστήματος, με απόφαση του Περιφερειάρχη. Άδεια λειτουργίας στον συγκεκριμένο επιχειρηματία δεν μπορεί να χορηγηθεί πριν περάσουν 5 έτη.]

Ζ. Αλλοδαπός που έχει άδεια εμπορίας και παραμονής από άλλη χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να ασκήσει εμπορία στην Ελλάδα;
Δεν έχει τέτοιο δικαίωμα. Πρέπει να υποβάλλει εκ νέου τα δικαιολογητικά του για να εφοδιαστεί με άδεια άσκησης εμπορίας για την ελληνική επικράτεια. Αυτονόητα εξαιρούνται οι υπήκοοι των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι δεν χρειάζεται να υποβάλλουν κανένα έγγραφο και μπορούν να ασκήσουν εμπορία στην χώρα μας ελεύθερα, σαν τους Έλληνες πολίτες.

Η. Συμπερασματικά
Αλλοδαπός, ο οποίος δεν έχει την νόμιμη άδεια, δεν μπορεί να ασκήσει εμπορία σε καμία απολύτως περιοχή της ελληνικής επικράτειας. Στην κατηγορία αυτή συμπεριλαμβάνονται και οι αλλοδαποί που έχουν νόμιμη άδεια άσκησης εξαρτημένης εργασίας (δηλ. ως μισθωτοί ή εργάτες) αλλά δεν έχουν νόμιμη άδεια άσκησης εμπορίας. Για να ασκήσουν εμπορία, πρέπει να μετατρέψουν την σχετική άδεια, κάτι που μπορούν να κάνουν με τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος. Η έναρξη επιτηδεύματος από την τοπική ΔΟΥ και η εγγραφή στο τοπικό Επιμελητήριο και στον ΟΑΕΕ δεν καλύπτει την συγκεκριμένη ανεπάρκεια, ούτε νομιμοποιεί τον αλλοδαπό.
Θ. Ενέργειες στις οποίες πρέπει να προβούν οι Σύλλογοι ή τα μέλη τους

  1. Να ζητηθούν από την Περιφέρεια, τους Δήμους ή τα Επιμελητήρια, τα στοιχεία που αφορούν τους αλλοδαπούς που εμπορεύονται στην περιοχή τους.
  2. Εάν διαπιστωθεί ότι οι κάποιοι από αυτούς δεν κατέχουν την νόμιμη άδεια άσκησης εμπορίας, να ζητηθεί η άμεση παρέμβαση της Υπηρεσίας Αλλοδαπών και της Ελληνικής Αστυνομίας. Ταυτόχρονα, οι Σύλλογοι να καταθέσουν μηνύσεις κατά των ίδιων των παράνομων αλλοδαπών, που ασκούν εμπορία στον τόπο ευθύνης τους.
  3. Εάν δεν ενεργοποιηθεί η Υπηρεσία Αλλοδαπών ή η Ελληνική Αστυνομία, να προσκομιστούν, με πρωτοβουλία του Συλλόγου, τα στοιχεία που αποδεικνύουν την μη ύπαρξη νόμιμης άδειας στον τοπικό Εισαγγελέα Πρωτοδικών και να ζητηθεί από αυτόν η έκδοση Εισαγγελικής Παραγγελίας προς τις ανωτέρω Υπηρεσίες για την εφαρμογή του νόμου.
  4. Τα καταστήματα, των οποίων οι κάτοχοι αλλοδαποί δεν έχουν τις σχετικές άδειες, πρέπει να κλείσουν άμεσα. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να γίνουν άμεσες παραστάσεις προς τις αρμόδιες ΔΟΥ για να ανακληθεί η έναρξη επιτηδεύματος και προς τα Επιμελητήρια, ΟΑΕΕ ή ΟΓΑ για να διαγραφούν από τα μητρώα τους.
    Εάν οι υπάλληλοι των παραπάνω υπηρεσιών ή οργανισμών αρνηθούν να πράξουν το καθήκον τους, τότε ο Εμπορικός Σύλλογος μπορεί να καταθέσει μηνύσεις εναντίον τους, βάσει των ανωτέρω εκτεθέντων και των διατάξεων του νόμου.
  5. Περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο του ιδιωτικού δικαίου δεν αποκλείονται (κατάθεση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων και έκδοσης προσωρινής διαταγής για το κλείσιμο του καταστήματος από ομοειδή επιχείρηση - μέλος του Συλλόγου, κατάθεση αγωγής για αθέμιτο ανταγωνισμό ή για αδικοπραξία - παράβαση των διατάξεων του νόμου κα.).

Παρακαλώ να διαβιβάσετε άμεσα την συγκεκριμένη εγκύκλιο προς τους Εμπορικούς Συλλόγους μέλη σας.

Η ΕΣΕΕ και η Νομική Υπηρεσία της είναι στην διάθεσή σας και στην διάθεση των Συλλόγων για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφόρηση.

Με εντολή Προέδρου,

Αντώνης Χ. Μέγγουλης
Νομικός Σύμβουλος

Θέματα Εμπορίου: